Is er informatie over het Burgerweeshuis?

meisjesbinnenplaats

Tot 1960 was in het complex van het Amsterdams Historisch Museum het Burgerweeshuis gevestigd. In het museum herinnert nog een reconstructie van de de regentenkamer (Flash 238 kb) uit 1879 aan het Weeshuis. Een kleine ruimte ernaast is speciaal gewijd aan de beroemde Burgerwees Van Speyk, wiens laatste woorden waren: "Dan liever de lucht in". En vervolgens blies hij voor de kade van Antwerpen zijn schip op. Behalve deze twee ruimten zijn, verspreid over verschillende zalen, voorwerpen te vinden die betrekking hebben op het Burgerweeshuis: kleding, schilderijen met portretten van Regenten en Regentessen, servies etc.

Literatuur:

Wim de Bell, Jongens en meisjes : het leven in het Amsterdamse Burgerweeshuis, Amsterdam, Amsterdams Historisch Museum, 1996

R. Meischke, Amsterdam Burgerweeshuis, Den Haag 1975
J. Th. Engels, Kinderen van Amsterdam : Burgerweeshuis, Aalmoezeniersweeshuis, Diakonieweeshuis, Sociaal-Agogisch Centrum, Zutphen 1989 -
Diverse artikelen in het tijdschrift Ons Amsterdam.

 

De drie kruizen in het wapen van Amsterdam

De oorsprong van het rood-zwart gekleurde wapenschild van Amsterdam is niet met zekerheid vast te stellen. Waarschijnlijk zijn de drie Andrieskruisen ontleend aan het wapen van het geslacht Van Amstel. Het recht om een kroon boven het wapenschild te mogen plaatsen kreeg Amsterdam in 1489 van koning Maximiliaan van Oostenrijk. Vervolgens werden aan het begin van de 16de eeuw twee leeuwen als schilddragers toegevoegd. De laatste wijziging kwam op 29 maart 1947 toen H.M. Koningin Wilhelmina de stad Amsterdam het recht verschafte aan haar wapen het devies "Heldhaftig, vastberaden, barmhartig" toe te voegen.

Literatuur:
Margriet de Roever, S.A.C. Dudok van Heel, De handtekening van Amsterdam. Amsterdam 1996

 

Waar hangt het schilderij Dr. Deijman van Rembrandt?

collectie_SA_7394

Dit schilderij hangt op zaal 11.
'De anatomische les van Dr. Jan Deijman' is Rembrandts tweede Anatomische les. Het schilderij is een fragment van een groepsportret, dat in 1723 voor het grootste gedeelte bij een brand verloren ging. Op het bewaard gebleven middengedeelte is te zien hoe Dr. Jan Deijman sectie verricht op de hersenen van een dode.

De ontleding is gesitueerd in een theaterachtige ruimte, waarvan de snijtafel het middelpunt vormt. De aanwezigen bevinden zich op een ringvormige tribune. Het schilderij zal - in complete staat - op een toeschouwer het effect hebben gehad dat deze zich omringd voelde door het anatomisch theater. Sinds 1653 was Dr. Jan Deijman (1619-1666) praelector anatomiae (voorlezer in de anatomie) van het chirurgijnsgilde. Ook was hij inspecteur bij het Collegium Medicum, een instelling die toezicht hield op de kwaliteit van de geneeskunde in de stad. De man naast Deijman op het schilderij is de chirurgijn Gijsbert Calkoen (1621-1664).
Hij was 'collegemeester' van het chirurgijnsgilde en had ondermeer als taak de praelector te assisteren. Prominent aanwezig is het lijk van Joris Fonteijn (1633/'34-1656), tijdens zijn leven ook wel 'Zwarte Jan' genoemd. Fonteijn was een Vlaamse kleermaker die op het slechte pad was geraakt. Op 27 januari 1656 werd hij veroordeeld tot de strop. Na de terechtstelling werd zijn lichaam ter beschikking gesteld aan de chirurgijns.

 

Waar kan ik de gevelstenen van het museum vinden?

ingang_stluciensteegh

De 48 gevelstenen van het AHM zijn aangebracht in de buitenmuur van het museum op het Wezenpleintje aan de St. Luciensteeg. De stenen zijn in 1924 geschonken door de 'Vereniging tot behoud van gevelstenen'.

 

Ik wil graag weten hoeveel iets waard is. Kan iemand van het museum mij dat vertellen?

Nee, musea mogen geen informatie geven over de waarde van een voorwerp. Dat zou een vermenging van functies zijn en dat is volgens de gedragscode van de Nederlandse en Internationale Museumvereniging niet toegestaan. Voor advies kun je naar taxateurs, veilinghuizen (bijv. Glerum, Sotheby's, Christie's) en kunsthandelaren.

 

Hoe kan ik het Begijnhof bezoeken?

Het Begijnhof is vanuit het museum makkelijk te bereiken. Ga door de Schuttersgalerij, vervolgens kom je in een steeg. Bij de eerste steeg naar links is aan de rechterkant een poort die toegang geeft tot het Begijnhof.

In de winter is het Begijnhof open van 09.00 - 17-00 uur. Tijdens het hoogseizoen in de zomer is het Begijnhof open van 09.00 - 11.00 uur. Anders hebben de bewoners te veel overlast van de toeristen.

Het Begijnhof is privébezit. Er wonen mensen en het is een Hof van stilte. Het is gebleken dat groepen (en hun rondleiders) te luidruchtig zijn. Er mogen dus alleen kleine groepjes tegelijk naar binnen.

 

Waarom is de grachtengordel gegraven?

De eerste straten van Amsterdam, de Warmoesstraat en de Nieuwe Dijk, ontstonden op de dijken langs de rivier. Het middeleeuwse stadje groeide in de breedte met, steeds aan de oost en de westkant, een nieuw stel burgwallen (grachten met aarden verdedigingswallen).

Toen aan het eind van de 16e eeuw de bevolking van de stad explosief ging groeien, besloot het stadsbestuur tot ingrijpende uitbreidingen. Aan de westkant van de stad werden drie grachten gegraven met verbindingsstraten ertussen. In de loop van de 17e eeuw werden die grachten doorgetrokken naar het oosten. De grachten waren nodig, omdat het vervoer van goederen veruit het best per boot kon gebeuren. Een voorstel om in plaats van de middelste gracht, de Keizersgracht, een brede boulevard aan te leggen werd om die reden afgestemd.

Amsterdam heeft nu tientallen kilometers aan grachten. Sinds 1856 zijn er zo'n 20 grachten gedempt. Dit gebeurde hoofdzakelijk ter bevordering van het verkeer ter land. Vooral rond de eeuwwisseling is er helaas door een al te voortvarend gemeentebestuur een behoorlijk aantal grachten gedempt. Vaak zonder dat dat echt noodzakelijk was.

 

Kan ik het restaurant David & Goliath afhuren voor recepties?

david_en_goliath David en Goliath is na sluitingstijd af te huren voor recepties. In het restaurant is plaats voor maximaal 200 personen.
 

Wanneer kreeg de stad stadsrechten?

In 1300 of 1306 (de datering is niet echt vast te stellen) kreeg Amsterdam stadsrechten van de officiële landheer, de bisschop van Utrecht. Door diens familieband met Willem III, graaf van Holland, ging de stad bij zijn dood in 1317 definitief over in Hollandse handen. Amsterdam ontwikkelde zich snel. Rond 1300 werd de eerste kerk gebouwd, de kern van wat nu de Oude kerk is. Rondom de Amsteloever werden dijken gebouwd en in de rivier, op de plaats waar nu het Nationaal Monument staat, werd een dam gelegd: de Plaetse. Hier ontstond een markt.