Radio de vrije maagd

 

Dinsdagochtend 20 mei 1969, de dag voor de ontruiming van het Maagdenhuis, ging Radio de Vrije Maagd de lucht in. Ton Regtien beschrijft in zijn memoires Springtij hoe hij bij een zendamateur in de Pijp de zender opgehaald had tegen betaling van150 gulden.

Een toevallige ontmoeting tussen vormgever Jeroen de Vries, in 1969 student aan de Rietveld Akademie, en conservator Annemarie de Wildt leidde tot aanvullende informatie.

Matthijs Teunissen van Manen was de maker van de zender. De Vries was op het idee gebracht om een zender te bouwen door een boek van Hans Magnus Enzensberger over massamedia. Hij en van Manen benaderden Ton Regtien met het idee. Regtien stemde ermee in en ze gingen gedrieën op pad om onderdelen te verzamelen. Op een kamer onder het dak van het Maagdenhuis aan de kant van de Handboogstraat, zette Van Manen de zender in elkaar.
De afspraak met Regtien was de zender niet te testen voor de bezettingsraad op de hoogte was gebracht van het bestaan er van. Van Manen en De Vries kropen in hun slaapzakken onder de tafel met de zender er op. Dinsdagnacht werden ze wakker van het kabaal van de politie die de luchtbrug neerhaalde. Ze besloten niet te wachten en op aanwijzingen van Van Manen kroop De Vries door een dakraam en rolde in de dakgoot een rol koperdraad uit, nodig voor uitzending op de middengolf. Om 4 uur dinsdagochtend ging Radio de Vrije Maagd de lucht in. De Vries vroeg, schreeuwend vanuit de dakgoot, automobilisten op het Spui hun autoradio af te stemmen op 225 meter.
De zender bleek te werken. Oproepen tot solidariteit werden afgewisseld met Streetfighting Man en andere nummers van de Rolling Stones en bezettingsliederen met teksten van de broers Boonzajer Flaes. De eigen zender was goed voor het moreel, zeker toen Amsterdammers in de nabije omgeving bleken te reageren op de oproep een rode vlag uit te steken. De Vrije Maagd had maar een klein bereik, maar   de uitzendingen werden overgenomen door Hilversum.

 

In februari 2009 gingen Jeroen de Vries en conservator Annemarie de Wildt op onderzoek in het Maagdenhuis. Ze vonden de kamer op de derde verdieping waar de zender gestaan heeft. Inmiddels was de ruimte onderverdeeld in twee kleinere ruimten. Wat er na de ontruiming met de zender gebeurd is is niet duidelijk. Jaren later heeft Johan Middendorp, tijdens de bezetting ASVA bestuurder en bezettingsraadlid, de zender geschonken aan het Amsterdams Historisch Museum. Hij vermoedt dat de zender nog elders dienst heeft gedaan. De politie heeft bij hem nog wel eens geïnformeerd naar de zender.

Eind jaren zestig waren er nog weinig middengolfzenders. Sinds 1960 zond Radio Veronica uit vanaf een schip op de Noordzee.

 

De zender is te zien in de tentoonstelling.